TP.HCM nỗ lực “giải cứu” thị trường địa ốc

0
52

Tại cuộc họp giao ban về tình hình kinh tế – xã hội TP.HCM quý III, thông tin được cơ quan chức năng TP hé mở, trong số 124 dự án bất động sản bị vướng mắc về pháp lý, hiện chỉ còn 26 dự án đang làm thủ tục điều chỉnh quy hoạch, phần lớn các dự án còn lại đã hoàn tất thủ tục để triển khai tiếp. Đây là thông tin tích cực với thị trường địa ốc TP.HCM sau thời gian dài bị tê liệt nguồn cung.


Một năm buồn của thị trường địa ốc

Đây được xem là một trong những thông tin đáng mừng nhất của thị trường bất động sản TP.HCM khi bước sang tháng thứ 10, điều này cho thấy, chính quyền TP đang có nhiều động thái nỗ lực để “giải cứu” thị trường. Bởi thực tế, gần như cả năm 2019, hầu hết chủ đầu tư đều khó khăn và được các nhà phân tích dự đoán, sẽ có khả năng xấu hơn nếu không có những giải pháp căn cơ để giải cứu.

Theo thống kê của Sở Xây dựng TP.HCM, từ ngày 1/7/2015 đến tháng 8/2018, đã có 170 dự án được chính quyền TP.HCM chấp thuận chủ trương đầu tư, công nhận chủ đầu tư. Trong số này, chỉ có 44 dự án (tỷ lệ 25,9%) là dự án đã có sổ đỏ (đất ở); đối với 126 dự án còn lại (tỷ lệ 74,1%) có nguồn gốc do đền bù đất nông nghiệp hoặc đất chuyên dùng nên chưa được chuyển đổi thành đất ở.

Tuy nhiên, số liệu thống kê đến tháng 9/2019, số lượng dự án nhà ở hoàn thành sụt giảm mạnh, chỉ có 17 dự án, với 111ha và 12.453 căn nhà.

TP.HCM nỗ lực “giải cứu” thị trường địa ốc du 20an 20vuong 20mac 20phap 20ly
124 dự án bị vướng mắc pháp lý đang dần được tháo gỡ

Đặc biệt, trong thời gian này, TP.HCM chỉ có 1 dự án nhà ở được chấp thuận chủ trương đầu tư, giảm khoảng 83%; không có dự án nhà ở nào được công nhận chủ đầu tư; chỉ có 12 dự án được chấp thuận đầu tư, giảm khoảng 72% và chỉ có 24 dự án được cấp phép xây dựng, giảm khoảng 38%, so với cùng kỳ năm 2018.

Đồng thời, chỉ có 32 dự án nhà ở hình thành trong tương lai đủ điều kiện huy động vốn, với 19.662 căn nhà, giảm 58,44% về số lượng dự án và giảm 30,56% về số lượng căn nhà so với năm 2018. Trong đó, có đến 31 dự án nhà ở quy mô nhỏ và trung bình, nhưng có 1 dự án khu đô thị rất lớn tại quận 9 với tổng số hơn 10.000 căn hộ, chiếm tỷ trọng áp đảo trên thị trường.

Giới phân tích cho rằng, nguyên nhân các dự án nhà ở bị “đứng hình” quá nhiều là do vướng về pháp lý, nhất là với các dự án nhà ở thương mại có quỹ đất hỗn hợp, gồm đất nông nghiệp, đất phi nông nghiệp, đất ở của doanh nghiệp chưa được tháo gỡ. Đó là chưa kể một cuộc tổng thanh tra, rà soát pháp lý của hàng loạt dự án đang xây dựng dở dang cũng khiến cho nhiều doanh nghiệp “trở tay không kịp”.

Những bất ổn này của thị trường kéo theo rất nhiều hệ lụy, trong đó bài toán nổi cộm hiện nay là tình trạng thiếu sản phẩm nhà ở, nhất là căn hộ nhà ở thương mại bình dân có giá vừa túi tiền và nhà ở xã hội.

Chưa kể, tình hình khó khăn của thị trường không chỉ ảnh hưởng trực tiếp đến các doanh nghiệp bất động sản, mà nhiều ngành nghề khác, trong đó có các doanh nghiệp xây dựng.

Theo một báo cáo mới đây của Hiệp hội Bất động sản TP.HCM (HoREA), trong 9 tháng qua, các doanh nghiệp xây dựng bị sụt giảm khoảng 30 – 50% số lượng hợp đồng nhận thầu xây lắp; các nhà cung cấp thiết bị, vật tư bị sụt giảm doanh thu bán hàng gặp khó khăn, người lao động thiếu việc làm, giảm thu nhập.

Ông Lê Hoàng Châu, Chủ tịch HoREA cho rằng, sự thiếu đồng bộ giữa Luật Đầu tư, Luật Đất đai và Luật Quy hoạch đô thị dẫn tới ách tắc trong việc phê duyệt quy hoạch 1/500 đối với các dự án bất động sản tại TP.HCM.

“Luật quy định tất cả dự án có quỹ đất hỗn hợp phải chuyển mục đích sử dụng đất thành đất ở thì phải thực hiện thủ tục quyết định chủ trương đầu tư theo quy định tại Điều 32, Luật Đầu tư và Điều 170, Luật Nhà ở. Thế nhưng, sau khi đã có quyết định chủ trương đầu tư, thì nhà đầu tư lại không làm được thủ tục phê duyệt quy hoạch chi tiết tỷ lệ 1/500”, ông Lê Hoàng Châu đánh giá.

Ngoài ra, các doanh nghiệp bất động sản còn gặp nhiều vướng mắc vì khâu thẩm định, tính tiền sử dụng đất. Hàng loạt dự án đang bị ngưng trệ, không cấp được sổ cho người dân vì vướng thủ tục này. Thậm chí, có những dự án đất nền, sổ đã ra từng lô cho chủ đầu tư, nhưng thủ tục sang tên cho khách hàng vẫn kéo dài hàng năm.

Ông Ngô Đức Sơn, Phó tổng giám đốc DRH Holdings cho rằng, những dấu hiệu xấu của thị trường TP.HCM đã được dự báo từ rất lâu chứ không phải bây giờ mới nói. Tuy nhiên, một vấn đề đáng quan tâm ở đây là số liệu các dự án đủ điều kiện mở bán theo công bố của Sở Xây dựng Thành phố chưa thực sự phản ánh đúng thực tế, bởi có rất nhiều dự án đã được bán “lúa non” ngay từ khi mới tung ra thị trường.

“Có rất nhiều chủ đầu tư tự tin sẽ lo xong pháp lý dự án trong vòng vài tháng, vì vậy họ đưa ra kế hoạch kinh doanh mở bán và huy động vốn dưới hình thức nhận đặt cọc giữ chỗ”, ông Sơn nói và phân tích thêm, khi thủ tục pháp lý bị tắc, đối với những chủ đầu tư làm ăn chụp giật rất dễ dẫn tới kiện cáo, tranh chấp gây bất ổn cho thị trường.

“Đây như một hiệu ứng domino, thị trường gặp khó thì cả doanh nghiệp, nhà đầu tư hay khách hàng có nhu cầu thực đều gặp khó”, ông Sơn nhấn mạnh.

Thực tế, câu chuyện vướng pháp lý khiến cho nhiều nhà đầu tư chùn bước đã được đưa ra tại rất nhiều hội nghị, mới đây nhất là Hội nghị Bất động sản 2019 được tổ chức tại TP.HCM vào cuối tuần qua đã cho thấy sự cấp bách bắt tay tháo gỡ các điểm nghẽn của chính quyền địa phương.

Ông Neil Macgregor, Tổng giám đốc Savills Việt Nam cho rằng, các công ty bất động sản không gặp nhiều vấn đề về lượng cầu, mà trở ngại lớn nằm ở việc vay vốn, việc tiếp cận quỹ đất và các lực cản về mở dự án mới.

“Thách thức lớn nhất trong 2 năm qua là lấy được giấy phép khai thác dự án. Tôi hy vọng nút thắt này sẽ được tháo gỡ trong tương lai gần”, ông Neil Macgregor nói.

Tương tự, ông Nguyễn Thái Phiên, Giám đốc cấp cao tài chính doanh nghiệp của Novaland cũng nhìn nhận, nhu cầu mua hay đầu tư vào lĩnh vực bất động sản vẫn rất cao, nhưng các nút thắt hiện tại khiến nguồn cung trên thị trường bất động sản TP.HCM sụt giảm mạnh. Điều đó khiến các công ty gặp nhiều áp lực trong tìm kiếm quỹ đất, trong khi phải đảm bảo sản phẩm chào bán ra thị trường với mức giá “chấp nhận được”.


Nỗ lực giải cứu… nhìn từ thủ tục

Gần 2 năm qua, thị trường bất động sản TP.HCM gần như bị tê liệt nguồn cung, trong khi nhu cầu nhà ở ngày càng tăng cao, dẫn đến giá nhà đất liên tục bị đội lên và thị trường đã xuất hiện làn sóng doanh nghiệp địa ốc đua nhau về các tỉnh lân cận để tìm đường sống. Theo phân tích của các chuyên gia, sự ra đi của nhiều doanh nghiệp thời qua có việc nắm bắt cơ hội, nhưng cũng có ít trường hợp ra đi vì tình thế. Bởi xét ở góc độ thị trường, TP.HCM vẫn là thị trường lớn nhất và cơ hội nhiều nhất.

TP.HCM nỗ lực “giải cứu” thị trường địa ốc bat 20dong 20san 20tphcm
Năm 2019, thị trường địa ốc TP.HCM có dấu hiệu bất ổn

Theo ông Ivor Cosimo Jencks, Tổng giám đốc phụ trách phát triển kinh doanh bất động sản thương mại khu vực Nam Á của HongKong Land, việc tiếp cận quỹ đất và xin cấp phép dự án cũng là thách thức lớn của các nhà đầu tư nước ngoài. Tuy nhiên, trong bối cảnh kinh tế tăng trưởng tích cực của Việt Nam những năm gần đây, cũng như sự gia tăng nhanh chóng của tầng lớp giàu có trung lưu, phân khúc căn hộ cao cấp vẫn được quan tâm nhiều.

“Các nhà phát triển bất động sản quốc tế vẫn nhìn thấy sự phát triển lạc quan ở phân khúc này dù luật chơi đang thay đổi, các vấn đề pháp lý trở nên nghiêm ngặt hơn, các dự án được phê duyệt chậm hơn”, ông Ivor nói và cho biết, HongKong Land vẫn không có kế hoạch phát triển ra ngoài “thị trường truyền thống” của mình ở TP.HCM.

Dù thị trường có những dấu hiệu bất ổn, nhưng theo phân tích của giới chuyên môn, xét về bản chất, thị trường bất động sản Thành phố không xấu. Tổng nguồn cầu về nhà ở vẫn cao, thanh khoản tốt.

“Thị trường bất động sản hiện nay khó khăn có tính nhất thời, đặc thù, bất bình thường, dẫn đến quy mô thị trường bị sụt giảm trong 2 năm gần đây”, ông Lê Hoàng Châu phân tích.

Ông Châu cũng dẫn chứng từ các báo cáo của các công ty nghiên cứu thị trường TP.HCM, số lượng sản phẩm nhà ở bị sụt giảm mạnh trong 7 tháng đầu năm 2019. Từ tháng 8 đến tháng 10/2019, lượng sản phẩm nhà ở tăng đột biến, nhưng có tới 80% nguồn cung là đến từ một đại dự án khu đô thị ở quận 9. Mặc dù cung có cải thiện, nhưng điều đáng lưu ý là rất thiếu loại nhà ở bình dân có giá vừa túi tiền, nhà ở xã hội.

Có thể nói, những thử thách vẫn đang tồn tại trên thị trường bất động sản Việt Nam nói chung và thị trường sôi động nhất là TP.HCM nói riêng. Tuy nhiên, các chuyên gia đều cho rằng, đang có những chuyển biến tích cực từ phía thị trường và cả các nhà làm chính sách. Theo đó, các vấn đề về cấp phép dự án đã và đang được giải quyết, nhờ sự phối hợp giữa các nhà phát triển bất động sản trong nước và chính quyền địa phương và Trung ương.

Mới đây nhất là thông tin 124 dự án bất động sản bị vướng mắc về pháp lý tại TP.HCM hiện còn 26 dự án đang làm thủ tục điều chỉnh quy hoạch, phần lớn các dự án đã hoàn tất thủ tục để triển khai những giai đoạn tiếp theo.

Cụ thể, tại buổi báo cáo về tình hình kinh tế – xã hội quý III, ông Nguyễn Toàn Thắng, Giám đốc Sở Tài nguyên – Môi trường TP.HCM cho biết, tính đến tháng 10/2019, đã có 60 dự án hoàn tất các thủ tục; 12 dự án đã được cấp phép xây dựng; 17 khu đất đang cấp giấy chứng nhận đầu tư; 26 dự án đang làm thủ tục điều chỉnh quy hoạch và làm các thủ tục liên quan, một số dự án còn lại đang trong quá trình giải quyết.

Ngoài ra, ông Thắng cũng thông tin thêm, cơ quan này đã trình 32 dự án được phép chuyển đổi từ đất lúa sang đất dịch vụ và đang lập thủ tục bồi thường giải phóng mặt bằng.

“Nếu trước đây làm dự án theo trình tự gửi ra các bộ, ngành Trung ương thì mất khoảng 2 năm, bây giờ Chính phủ đồng ý phân cấp cho TP.HCM thì thủ tục chỉ mất khoảng 6 tháng”, ông Thắng nói tại cuộc họp.

Ở một diễn biến khác, vừa qua, Phó chủ tịch UBND TP.HCM Võ Văn Hoan cũng đã chỉ đạo, giao Sở Kế hoạch và Đầu tư khẩn trương nghiên cứu xây dựng cụ thể quy trình triển khai thực hiện nhằm tháo gỡ vướng mắc trong việc xác định đối tượng tổ chức lập quy hoạch chi tiết tỷ lệ 1/500 của các dự án nhà ở trên địa bàn Thành phố đã được cấp quyết định chủ trương đầu tư theo quy định của Luật Đầu tư.

Cụ thể, đối với các trường hợp khu đất nhỏ, lẻ đã được cơ quan có thẩm quyền cung cấp thông tin quy hoạch – kiến trúc, cấp giấy phép quy hoạch có nội dung khác với đồ án quy hoạch 1/2.000 được duyệt nhưng không làm ảnh hưởng đến các chỉ tiêu kiến trúc – quy hoạch, hạ tầng kỹ thuật thì Sở Xây dựng (hoặc UBND quận, huyện – theo thẩm quyền) sẽ phối hợp với Sở Quy hoạch – Kiến trúc, UBND quận, huyện liên quan để có ý kiến thống nhất và xem xét giải quyết cấp giấy phép xây dựng.

Riêng đối với các trường hợp cấp giấy phép xây dựng công trình có chức năng văn phòng, nhà ở kết hợp văn phòng, khách sạn, dịch vụ… nhưng không phù hợp với mục đích sử dụng đất (đất ở đô thị lâu dài) theo giấy chứng nhận quyền sử dụng đất được cấp, UBND Thành phố yêu cầu nghiên cứu theo hướng giải quyết cấp giấy phép xây dựng nhưng không chuyển đổi mục đích sử dụng đất, chỉ cập nhật mục đích sử dụng đất mới vào giấy chứng nhận quyền sử dụng đất được cấp, nhằm không làm ảnh hưởng đến quyền sở hữu, lợi ích của người dân.

Ngoài ra, những vướng mắc đối với đất do Nhà nước quản lý trong các dự án (phần diện tích đất xen cài giữa các thửa đất, kênh, rạch), UBND Thành phố giao Sở Tài nguyên – Môi trường tiếp tục nghiên cứu, phân loại, xác định quy mô và đề xuất phương án, quy trình, thủ tục xử lý.